Protokół z Walnego Zebrania Przedstawicieli Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Opatówku, które odbyło się 9 maja 1986 roku o godzinie 10:00 w sali Szkoły Podstawowej

autor: Dominika Pawlikowska

   Gminne Spółdzielnie „Samopomoc Chłopska”, popularne GS-y, powstały w 1948 roku w wyniku odgórnej, centralnie sterowanej reorganizacji ruchu spółdzielczego. Były narzędziem PRL do przejęcia handlu i usług na wsi, a zarazem elementem szerszego planu kolektywizacji i socjalizacji wsi. Proces ich tworzenia nie był naturalnym rozwojem spółdzielczości, ale raczej przymusowym upaństwowieniem pod szyldem spółdzielni. 

   Wiązał się z tragedią wielu polskich rodzin, które od przedwojnia zajmowały się handlem i żyły z niego wraz z rodzinami. Egzystencja wielu rodzin opatóweckich, często doświadczonych brutalnie wojną, została w ten sposób zniszczona. 

Po 1945 r. władze komunistyczne przejmowały kontrolę nad wszystkimi formami życia społecznego.
Na wsi funkcjonowały różne spółdzielnie: rolnicze, mleczarskie, spożywców, rolniczo-handlowe. Były to często oddolne inicjatywy chłopów i inteligencji wiejskiej z okresu międzywojennego.
W 1948 r. – w czasie „bitwy o handel” – władze postanowiły zlikwidować rozdrobnioną spółdzielczość i scentralizować ją.

   Uchwałą Krajowej Rady Spółdzielczej i decyzjami PZPR w 1948 wszystkie spółdzielnie wiejskie scalono w jedną sieć pod nazwą „Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska”.

Był to proces odgórny, sterowany politycznie: lokalne spółdzielnie łączono, często wbrew woli członków.

Celem było: przejęcie kontroli nad handlem i usługami na wsi, osłabienie prywatnego handlu (tzw. „prywaciarzy”), tworzenie zaplecza dla późniejszej kolektywizacji rolnictwa (PGR-y, spółdzielnie produkcyjne).

Lata 80.: GS-y osiągnęły największy zasięg – praktycznie miały monopol na wsi. Tylko, że w sklepach już nie było nic. 

   Protokół pochodzi z 1986 r., a wówczas zaopatrzenie sklepów spożywczych i przemysłowych w Polsce było bardzo trudne i wciąż opierało się na systemie kartkowym. 

Pomimo pewnych prób reform gospodarczych, brak podstawowych towarów, długie kolejki i rozkwit "czarnego rynku" były codziennością. Zdecydowana większość podstawowych produktów była reglamentowana, czyli dostępna wyłącznie na kartki. 

System kartek w 1986 r. obowiązywał na mięso i jego przetwory. Zaopatrzenie w towary przemysłowe było równie, a często nawet bardziej, problematyczne. Dobra trwałego użytku: sprzęty RTV i AGD, takie jak telewizory, pralki czy lodówki, były bardzo trudno dostępne. 

Na ich zakup czekało się latami, a ich cena była wysoka w stosunku do zarobków. 

   Sytuacja gospodarcza w 1986 roku była efektem chronicznej niewydolności socjalistycznego systemu, który mimo podejmowanych działań nie był w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb konsumpcyjnych społeczeństwa.

Oficjalnie GS-y nigdy nie zostały odgórnie zlikwidowane – prawo spółdzielcze pozwala im nadal istnieć. W praktyce większość przestała funkcjonować w latach 90. Niektóre działają do dziś (np. prowadzą 1–2 sklepy, piekarnię czy stację paliw), głównie tam, gdzie zdołały się dostosować do rynku.

Zdarza się, że dawne GS-y zostały przejęte przez lokalnych przedsiębiorców i funkcjonują pod nowymi nazwami.

Dokument jaki dzisiaj przedstawiam pokazuje, jak na kilka lat przed upadkiem PRL wyglądała wiejska codzienność: formalna samorządność, realne problemy gospodarki niedoboru, rytuały polityczne i próby organizowania życia społeczności lokalnej mimo ograniczeń systemu.

Komentarz do protokołu Walnego Zebrania Przedstawicieli Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Opatówku z 9 maja 1986 r.

1. Kontekst polityczno-społeczny

Dokument pochodzi z połowy lat 80., okresu schyłku PRL, kiedy władza komunistyczna próbowała utrzymywać kontrolę nad wszelkimi formami życia gospodarczego i społecznego. Spółdzielnie wiejskie, takie jak „Samopomoc Chłopska”, były w praktyce podporządkowane władzom partyjnym i państwowym, choć formalnie miały charakter organizacji samorządowych.

Obecność na zebraniu przedstawicieli PZPR (I sekretarza KG PZPR Andrzeja Michalskiego) czy władz gminnych i bankowych pokazuje, że działalność spółdzielni była ściśle powiązana z administracją lokalną i polityką centralną.

2. Rola spółdzielni

Gminne Spółdzielnie „Samopomoc Chłopska” miały charakter wielobranżowy: prowadziły sklepy spożywcze i przemysłowe, punkty skupu płodów rolnych, piekarnie, zakłady usługowe (wulkanizacja, naprawy silników), a także wspierały działalność szkół (spółdzielnie uczniowskie „Grosik” i „Pszczółka”). Były zatem jedną z podstawowych instytucji zaopatrujących i usługowych na wsi i w małych miasteczkach.

Z protokołu wynika, że spółdzielnia w Opatówku była stosunkowo silna – zajęcie II miejsca w województwie w „współzawodnictwie” gospodarczym świadczy o dobrej organizacji i wysokiej aktywności.

3. Dyskusja – obraz codziennych problemów

   Najciekawszym źródłem historycznym w protokole jest część dyskusyjna, w której delegaci przedstawiali realne bolączki społeczności:

Zaopatrzenie: wskazywano na potrzebę budowy nowego sklepu, lepszego zaopatrzenia w rowery i sprzęt elektryczny. Braki towarowe były typowym zjawiskiem gospodarki niedoboru lat 80.

Usługi: krytykowano złą jakość usług zakładu wulkanizacji, nieterminowe naprawy i wysokie ceny.

Rolnictwo: omawiano skup zboża, węgla i nawozów, a także problemy wynikające z wilgotności ziarna czy organizacji transportu złomu.

Warunki pracy: padały wnioski o budowę łazienki dla pracowników magazynów czy zatrudnienie dodatkowych fachowców.

Potrzeby społeczne: domagano się otwarcia punktu szewskiego i lepszego zagospodarowania przestrzeni (np. pomieszczeń po starej piekarni). Ta część ukazuje codzienne troski mieszkańców wsi i małych miast w PRL – brak towarów, niewydolność usług, problemy organizacyjne. Jednocześnie widać, że delegaci potrafili otwarcie krytykować, co pokazuje pewien stopień realnego działania samorządowego w ramach spółdzielni.

4. Mechanizmy ustrojowe

   Zebranie odbyło się zgodnie z obowiązującym w PRL rytuałem: wybór komisji (mandatowej, wyborczej, statutowej, wniosków i uchwał), przyjęcie sprawozdań i uchwał (wszystkie jednomyślnie),

wybory do Rady Nadzorczej i na zjazd WZSR (Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Rolniczych).

Jednomyślność w głosowaniach jest typowym elementem tego typu dokumentów z PRL – świadczy o braku faktycznej opozycji wobec władz spółdzielczych i partyjnych, a także o tym, że pewne decyzje były uzgodnione wcześniej.

5. Walor źródłowy dokumentu

   Protokół jest doskonałym źródłem do badań nad:
-funkcjonowaniem spółdzielczości w PRL,
-codziennymi problemami wsi w latach 80.,
-mechanizmami demokracji „fasadowej” (jednomyślne głosowania, obecność przedstawicieli PZPR),
-życiem lokalnej społeczności (nazwiska delegatów, działaczy, urzędników, dalsze kariery).

Streszczenie obrad

1. Otwarcie zebrania – dokonał Jan Pogorzelec, przewodniczący Rady Nadzorczej. Powitano gości: m.in. Bronisława Wojciechowskiego (WZSR-Wojewódzki Zarząd Spółdzielni Rolniczych), Andrzeja Michalskiego (PZPR), Józefa Pasika (Urząd Gminy), Jana Skotowskiego (BS-Bank Spółdzielczy), Eugeniusza Małeckiego (lustrator). Obecny  Prezes Zarządu Aleksander Korzeniowski.

2. Wybór władz zebrania – przewodniczącym został Aleksander Górski, sekretarzem Zofia Witczak, mężami zaufania Stefania Nowicka i Bronisław Krystyniak.

3. Porządek obrad – przyjęto jednogłośnie.

4. Powołanie komisji – mandatowej, wyborczej, statutowej oraz wniosków i uchwał.

5. Sprawozdania – z działalności gospodarczej i finansowej (A. Korzeniowski), z działalności Rady Nadzorczej (J. Pogorzelec), lustracja ustawowa (E. Małecki), działalność spółdzielni uczniowskich „Grosik” i „Pszczółka”.

6. Wybory – wybrano członków Rady Nadzorczej, delegatów na VI Zjazd WZSR w Kaliszu oraz komisję skrutacyjną.

7. Uchwały – m.in. przyjęto sprawozdania, udzielono absolutorium, zatwierdzono bilans i podział nadwyżki, zmieniono statut. Wszystkie uchwały przyjęto jednogłośnie.

8. Zakończenie – przewodniczący A. Górski podziękował gościom, władzom i delegatom. Zebranie zakończono o godz. 14:30.

Dyskusja (pełny zapis)

• Józef Jędrusiak (delegat z Opatówka) – podziękował Zarządowi i pracownikom za dobrą pracę, podkreślając zajęcie II miejsca w województwie. Zgłosił potrzebę budowy nowego sklepu przy ul. Łódzkiej (dotychczasowy zbyt mały, niefunkcjonalny), zagospodarowania pomieszczeń po starej piekarni oraz otwarcia punktu szewskiego w Opatówku.

• Antoni Kwinta (delegat z Opatówka) – poruszył problem przewozu złomu ze składnicy do wagonów: złom spada z przyczep i zanieczyszcza drogę.

• Bronisława Tomaszewska (delegat z Opatówka) – wskazała na problem obsługi klientów w sklepie: oczekujący na dostawę w sklepie, utrudniają sprzedaż i zakupy innym klientom.

• Józef Borwik (delegat z Tłokini Kościelnej) – mówił o skupie zboża, który z powodu wilgotności nie mógł przyjąć dużych ilości. Prosił, by rolnicy mieli pierwszeństwo w zakupie węgla i artykułów żywieniowych.

• Józef Suchorski (delegat z Tłokini Kościelnej) – wypowiedział się o pracy zakładu wulkanizacji i stacji obsługi samochodów. Zgłosił wniosek, by członkowie Komitetów bardziej angażowali się w pracę.

• Stefan Melka (delegat z Opatówka) – omawiał niską jakość pieczywa i pracę zakładu naprawy silników; postulował zatrudnienie dodatkowych fachowców. Zwrócił uwagę na potrzebę lepszych warunków pracy dla pracowników magazynów (budowa łazienki). Zgłosił także wniosek o budowę bocznicy na Bazie Szulec, ułatwiającej rozładunek nawozów, złomu, opału.

• Józef Mańka (delegat z Michałowa II) – wniósł o lepsze zaopatrzenie sklepów w artykuły elektryczne, a także o możliwość zakupu rowerów (ważne dla rolników).

• Franciszek Cybulski (delegat z Porwit) – krytykował jakość usług zakładu wulkanizacji: naprawy nieterminowe, ceny wysokie.

Źródło: 
Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w Opatówku - tom II
Sygnatura 11/1377/0/-/361
Daty 1982 - 1992 Archiwum Państwowe w Kaliszu
Zespół Akta rejestrowe sądów w Kaliszu

Źródło: 
Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w Opatówku - tom II
Sygnatura 11/1377/0/-/361
Daty 1982 - 1992 Archiwum Państwowe w Kaliszu
Zespół Akta rejestrowe sądów w Kaliszu

Protokół w całości - transkrypcja

z odbytego Walnego Zebrania Przedstawicieli Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Opatówku w dniu 9 maja 1986 roku o godzinie 10:00 w sali Szkoły Podstawowej.

Walne Zebranie Przedstawicieli otworzył Przewodniczący Rady Nadzorczej ob. Jan Pogorzelec, który serdecznie powitał delegatów i zaproszonych gości w osobach:

V-ce Prezes Zarządu WZSR – ob. Bronisław Wojciechowski
I Sekretarz KG PZPR – tow. Andrzej Michalski
Sekretarz Urzędu Gminy – ob. Józef Pasik
Dyrektor BS – ob. Jan Skotowski
Lustrator TZL – ob. Eugeniusz Małecki

str 1.

Delegacje Spółdzielni Uczniowskiej „Pszczółka” z Szkoły Podstawowej, delegację Spółdzielni Uczniowskiej „Grosik” z Zespołu Szkół Ogrodniczych oraz przedstawicieli bratnich Spółdzielni i zakładów pracy.

Na Przewodniczącego Walnego Zebrania Przedstawicieli na wniosek Przewodniczącego Rady Nadzorczej został jednogłośnie wybrany ob. Aleksander Górski, długoletni działacz społeczny, członek Rady Nadzorczej, wzorowy rolnik. Na Sekretarza wybrano delegatkę z Cieni I ob. Zofię Witczak, na mężów zaufania ob. Stefanię Nowicką i ob. Bronisława Krystyniaka.

Wybrany Przewodniczący Walnego Zebrania Przedstawicieli ob. Aleksander Górski podziękował delegatom za wybór i zaufanie oraz zapoznał z projektem porządku obrad Walnego Zebrania Przedstawicieli, który został przyjęty przez delegatów jednomyślnie, bez wniesienia poprawek i uzupełnień w brzmieniu określonym w załączniku nr 2 do niniejszego protokołu.

Źródło: 
Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w Opatówku - tom II
Sygnatura 11/1377/0/-/361
Daty 1982 - 1992 Archiwum Państwowe w Kaliszu
Zespół Akta rejestrowe sądów w Kaliszu

Źródło: 
Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w Opatówku - tom II
Sygnatura 11/1377/0/-/361
Daty 1982 - 1992 Archiwum Państwowe w Kaliszu
Zespół Akta rejestrowe sądów w Kaliszu

Str. 2.

Odnośnie drugiego punktu porządku obrad

Przewodniczący Walnego Zebrania Przedstawicieli ob. Aleksander Górski stwierdził, że jest zapoznany z regulaminem obrad Walnego Zebrania i zgodnie z nim będzie prowadził zebranie. Regulamin został wyłożony do wglądu – przeto stawia się wniosek, aby nie czytać jego treści w trosce o oszczędność czasu. Wniosek Przewodniczącego został przyjęty jednogłośnie w głosowaniu jawnym.

Odnośnie trzeciego punktu porządku obrad
Zgodnie z regulaminem obrad Przewodniczący Walnego Zebrania Przedstawicieli przeprowadził wybory komisji:

• mandatowej w składzie: Antoni Kwinta, Seweryn Gałka, Stefania Cicha.
  Komisja po wyborze przystąpiła do pracy.

• wyborczej w składzie: Bronisława Tomaszewska, Stanisław Rogoziński, Henryk Brodziak.

• statutowej w składzie: Józef Suchorski, Wacława Przybył, Sławomir Nowicki.

• wniosków i uchwał w składzie: Sabina Lindner, Wacław Owczarek, Władysław Bieniaszek.

Członkowie wymienionych komisji zostali wybrani przez Zebranie jednogłośnie. Komisje po wyborze przystąpiły do pracy.

Przewodniczący Komisji Mandatowej ob. A. Kwinta przedstawił protokół Komisji stwierdzający prawomocność Zebrania ze względu na obecność 50 delegatów na ogólną ilość 85 delegatów. Protokół Komisji stanowi załącznik nr 2 do niniejszego protokołu.

Odnośnie czwartego punktu porządku obrad
Przewodniczący Walnego Zebrania Przedstawicieli przedstawił wniosek, aby nie czytać protokołu z ostatniego Walnego Zebrania, ponieważ był on dostępny przez cały rok w biurze Gminnej Spółdzielni jak również został wyłożony w sekretariacie Walnego Zebrania do wglądu. Powyższy wniosek został przyjęty jednogłośnie w głosowaniu jawnym.

Str. 3

Odnośnie piątego punktu porządku obrad

Sprawozdanie z działalności gospodarczej i finansowej na rok 1985 złożył Prezes Zarządu Aleksander Korzeniowski, które przedkłada się do protokołu jako załącznik nr 3.

Przewodnicząca Komisji Wyborczej ob. B. Tomaszewska odczytała protokół przedstawiający 35 kandydatów do Rady Nadzorczej wskazanych przez wiejskie zebrania, z tego obecnych na sali było 27 kandydatów. Protokół Komisji stanowi załącznik nr 4 do protokołu.

Ponieważ zgodnie ze statutem Rada Nadzorcza składa się z 29 osób, Przewodniczący Zebrania zaproponował, by z sali podano osoby na kandydatów do Rady Nadzorczej. Podano trzy kandydatury następujących delegatów:

• Seweryn Gałka – delegat z Rajska

• Janina Hanczyk – delegat z Kolonii Dębe

• Lucjan Olejniczak – delegat z Opatówka

Kandydatury do Rady Nadzorczej w/w osób zostały przez Zebranie przyjęte jednogłośnie.

Przewodniczący Walnego Zebrania poinformował, iż zgodnie z pismem WZSR Zebranie w głosowaniu tajnym ma wybrać 3 kandydatów na delegatów na VI Zjazd WZSR w Kaliszu i wskazać kandydata do Rady Nadzorczej WZSR.

W związku z powyższym podano cztery kandydatury na delegatów na VI Zjazd w osobach:

• Jan Pogorzelec – delegat z Opatówka

• Stefan Melka – delegat z Opatówka

• Zofia Witczak – delegat z Cieni I

• Józef Suchorski – delegat z Tłokini Kościelnej

   Wyżej wymienione osoby zostały przyjęte na kandydatów na delegatów na VI Zjazd WZSR przez Zebranie jednogłośnie.

W następnej kolejności Przewodniczący Walnego Zebrania przeprowadził wybory Komisji Skrutacyjnej w osobach: Władysław Lindner, Tomasz Banaszyński, Janina Bęcka, Krystyna Pmkiechoła, Józef Juszczak.

Zaproponowani członkowie Komisji Skrutacyjnej zostali wybrani przez Zebranie jednogłośnie. Komisja przystąpiła do przygotowania kart wyborczych.

Str. 4

W następnej kolejności Przewodniczący Zebrania udzielił głosu I Sekretarzowi tow. A. Michalskiemu, który w swym wystąpieniu złożył podziękowanie dla Zarządu i Rady Nadzorczej za pracę, za uzyskane wyniki, za osiągnięty zysk. Stwierdził, iż zajęcie II miejsca w województwie to duży sukces i jest on wynikiem dobrej pracy całej Gminnej Spółdzielni.

Odnośnie szóstego punktu porządku obrad

Przewodniczący Rady Nadzorczej ob. Jan Pogorzelec złożył sprawozdanie z działalności Rady za rok 1985. Sprawozdanie stanowi załącznik nr 5 do protokołu.

Odnośnie siódmego punktu porządku obrad

Lustrator terenowego zespołu lustracji CZS ob. Eugeniusz Małecki przedstawił ocenę polustracyjną z lustracji ustawowej za 1985 rok, która stanowi załącznik nr 6 do protokołu.

Radca Prawny Gminnej Spółdzielni ob. Tadeusz Boiński przedstawił tryb wyborów Rady Nadzorczej i delegatów określony w regulaminie Walnego Zebrania Przedstawicieli. Komisja Skrutacyjna po przygotowaniu kart wyborczych przeprowadziła wybory tajne.

Odnośnie ósmego punktu porządku obrad

Sprawozdanie z działalności Spółdzielni Uczniowskiej „Grosik” za rok 1985 przedstawiła uczennica Zespołu Szkół Ogrodniczych. Sprawozdanie z działalności Spółdzielni Uczniowskiej „Pszczółka” za rok 1985 przedstawiła uczennica Szkoły Podstawowej. Sprawozdania stanowią załącznik nr 7 i nr 8 do protokołu. Str. 5 – Dyskusja

Odnośnie dziewiątego punktu porządku obrad – Dyskusja

• Jędrusiak Józef – delegat z Opatówka: składa podziękowanie Zarządowi i załodze Gminnej Spółdzielni za pracę, za bardzo dobre wyniki w pracy, twierdząc, że zajęcie II miejsca to duże osiągnięcie ze względu na ilość Gminnych Spółdzielni w województwie. Ponadto w swej wypowiedzi mówi o konieczności budowy sklepu przy ul. Łódzkiej – dotychczasowy jest bardzo mały, niefunkcjonalny. Porusza również sprawę zagospodarowania pomieszczeń po starej piekarni, stawia wniosek o otwarcie punktu szewskiego, który jest bardzo potrzebny w Opatówku.

• Kwinta Antoni – delegat z Opatówka: w swej wypowiedzi poruszył sprawę przewozu złomu ze składnicy do wagonów, duża ilość złomu spada z przyczep i leży na drodze przejazdowej oraz na chodniku dla pieszych.

• Tomaszewska Bronisława – delegat z Opatówka: porusza problem przesiadywania ludzi oczekujących na przywiezienie towaru w sklepie, twierdząc, że jest to niedopuszczalne i utrudnia sprzedaż, jak i kupno innym klientom. Interesuje się też skupem szmat, twierdząc, że nie można ich sprzedać, ponieważ bardzo często są one nie skupowane.

• Borwik Józef – delegat z Tłokini Kościelnej: mówi o małym skupie zboża, z powodu dużej wilgotności punkt skupu skupił b. mała ilość,  mimo, iż rolnicy dostarczali zboże, lecz nie było ono przyjmowane. Jednocześnie prosi, by rolnicy mieli pierwszeństwo w zakupie węgla za odstawiony żywiec, a nie ogrodnicy. 

• Suchorski Józef – delegat z Tłokini Kościelnej: mówca pozytywnie wypowiada się na temat pracy zakładu wulkanizacji i bieżnikowania oraz Stacji Obsługi Samochodów. Jednocześnie stawia wniosek o ponowne przeszkolenie Komitetów, twierdząc, iż członkowie Komitetów winni być więcej zaangażowani w pracę.

• Melka Stefan – delegat z Opatówka: wypowiada się na temat jakości produkowanego pieczywa w naszej piekarni oraz o pracy zakładu przewijania silników, twierdząc, iż sytuacja się poprawiła, ale należałoby przyjąć dodatkowych fachowców. Porusza również sprawę zapewnienia odpowiednich warunków pracy pracownikom magazynu paszowego poprzez budowę łazienki. Jednocześnie stawia wniosek o budowę bocznicy na Bazie Szulec, co ułatwiłoby rozładunek i załadunek nawozów, złomu, opału.

• Mańka Józef – delegat z Michałowa II: stawia wniosek o lepsze zaopatrzenie sklepów w artykuły elektryczne, ponadto mówi o zakupie rowerów, które są wyłącznie na talony – rolnikom rower jest bardzo potrzebny, a nie musi mieć makulatury, by sprzedać, otrzymać talony i zakupić rower.

• Cybulski Franciszek – delegat z Porwit: wypowiada się na temat pracy zakładu wulkanizacji, twierdząc, iż jest zła jakość i nieterminowe naprawy, a cena za usługę wysoka.

Str. 6

Prezes Zarządu Aleksander Korzeniowski zabierając głos w dyskusji udzielił szerokich wyjaśnień na tematy poruszane przez delegatów podczas Walnego Zebrania Przedstawicieli. Wyjaśnienia te dotyczyły wszystkich spraw, jakie były przedmiotem obrad Walnego Zebrania, które – jak stwierdził Prezes Zarządu – będą rozpatrywane i realizowane. Między innymi w roku bieżącym zostaną przeszkolone Komitety Członkowskie.

W następnej kolejności porządku obrad głos zabrał V-ce Prezes Zarządu WZSR Bronisław Wojciechowski, który w swym wystąpieniu skierował słowa uznania dla Zarządu, Rady Nadzorczej i pracowników Gminnej Spółdzielni za dobrą pracę, za dobre wyniki w pracy. Na ręce pracowników Gminnej Spółdzielni złożył dyplom za zajęcie II miejsca we współzawodnictwie o tytuł „Mistrz Gospodarności 1985”.

Ponadto w wypowiedzi ustosunkował się do tematów poruszanych na Walnym Zebraniu Przedstawicieli.

Po zakończeniu dyskusji Przewodniczący Zebrania poprosił Głównego Księgowego o przedstawienie projektu podziału czystej nadwyżki bilansowej.

Przewodnicząca Komisji Wniosków i Uchwał ob. Sabina Lindner odczytała protokół Komisji zawierający wnioski, jakie padły podczas Zebrania, i przedstawiła następujące projekty uchwał w sprawach:

• Zatwierdzenia rocznych sprawozdań Rady i Zarządu oraz udzielenia absolutorium członkom Zarządu – uchwała nr 1/86
• Uchwalenia programu rozwoju działalności gospodarczej i społeczno-wychowawczej – uchwała nr 2/86
• Przyjęcia oceny polustracyjnej Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Opatówku – uchwała nr 3/86
• Zatwierdzenia bilansu, wyników rachunków za 1985 rok – uchwała nr 4/86
• Uchwalenia podziału czystej nadwyżki bilansowej za 1985 rok – uchwała nr 5/86

Przewodniczący Walnego Zebrania poddał pod głosowanie wnioski i projekt każdej uchwały oddzielnie. Wnioski, uchwały zostały przyjęte jednogłośnie. Protokół Komisji i uchwały stanowią załącznik nr 9 do protokołu.

Przewodniczący Komisji Statutowej ob. Józef Suchorski przedstawił protokół z prac Komisji i projekt uchwały dotyczącej:
6. Zmiany w statucie – uchwała nr 6/86

Str. 7

Przewodniczący Walnego Zebrania Przedstawicieli poddał pod głosowanie projekt uchwały, która została przyjęta jednogłośnie. Protokół i uchwała stanowią załącznik nr 10 do protokołu.

W następnej kolejności porządku obrad Przewodniczący Komisji Skrutacyjnej ob. Władysław Lindner ogłosił wyniki głosowania tajnego na kandydatów do Rady Nadzorczej i delegatów na VI Zjazd WZSR w Kaliszu.

Poinformował, iż w głosowaniu wzięło udział 53 osoby, głosów ważnych oddano 53.

Listę kandydatów do Rady Nadzorczej i wybranych członków Rady Nadzorczej oraz kandydatów na delegatów i wybranych delegatów na VI Zjazd WZSR określają protokoły Komisji stanowiące załącznik nr 11 i nr 12 do protokołu.

Źródło: 
Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w Opatówku - tom II
Sygnatura 11/1377/0/-/361
Daty 1982 - 1992 Archiwum Państwowe w Kaliszu
Zespół Akta rejestrowe sądów w Kaliszu

Źródło: 
Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w Opatówku - tom II
Sygnatura 11/1377/0/-/361
Daty 1982 - 1992 Archiwum Państwowe w Kaliszu
Zespół Akta rejestrowe sądów w Kaliszu

Źródło: 
Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w Opatówku - tom II
Sygnatura 11/1377/0/-/361
Daty 1982 - 1992 Archiwum Państwowe w Kaliszu
Zespół Akta rejestrowe sądów w Kaliszu

Protokół z z plenarnego posiedzenia Komitetu Gminnego PZPR w Opatówku z dnia 20 czerwca 1985 roku

 Kolejny protokół z z plenarnego posiedzenia Komitetu Gminnego PZPR w Opatówku z dnia 20 czerwca 1985 roku. Wcześniejszy tutaj:

Protokół z plenarnego posiedzenia KG PZPR w Opatówku odbytego w dniu 22 lutego 1985 r.

   Protokół z Opatówka z 1985 r. jest typowym dokumentem późnego PRL: pokazuje pozory demokracji wewnątrzpartyjnej, formalne „uchwały” i propagandowe referaty. Zderzenie tej fasady z codziennymi problemami mieszkańców – brakiem mieszkań i opóźnieniami w budowie Ośrodka Zdrowia – ukazuje rozdźwięk między retoryką partii a rzeczywistością.

   Wszystko odbywało się według scenariusza znanego z tysięcy podobnych zebrań w całej Polsce: referat o „realizacji programu wyborczego”, powołanie komisji uchwał i wniosków, dyskusja oraz podsumowanie roku szkolenia ideologicznego. Uchwały przyjmowano jednogłośnie – jak zawsze. Ten schemat ukazuje fasadowość życia politycznego w PRL: partia odgrywała teatr „demokracji”, choć w rzeczywistości wszystkie decyzje były z góry przesądzone.

Transkrypcja: 

PROTOKÓŁ
z plenarnego posiedzenia Komitetu Gminnego PZPR w Opatówku odbytego w dniu 1985-06-20

Obecni na posiedzeniu wg załączonej listy obecności.
Posiedzeniu przewodniczył I Sekretarz KG PZPR w Opatówku tow. Andrzej Michalski.

W posiedzeniu uczestniczyli:

• Kierownik ROPP w Kaliszu – tow. Ryszard Kaczmarek

• Sekretarz Urzędu Gminy – tow. Józef Pasik

Porządek obrad posiedzenia

1. Otwarcie i stwierdzenie prawomocności obrad.

2. Referat n/t „Stopnia realizacji programu wyborczego”.

3. Powołanie Komisji Uchwał i Wniosków.

4. Dyskusja.

5. Referat podsumowujący rok kształcenia ideologicznego 1984/85.

6. Dyskusja.

7. Podjęcie uchwały.

Streszczenie obrad

ad 1. Posiedzenie otworzył I Sekretarz KG PZPR tow. Andrzej Michalski witając przybyłych, stwierdził, że na 19 członków Plenum obecnych na obradach jest 13, czyli obrady są prawomocne. Przedstawił projekt porządku obrad, który został przyjęty jednogłośnie.

ad 2. I Sekretarz tow. Andrzej Michalski wygłosił referat n/t „Stopnia realizacji programu wyborczego” /referat stanowi załącznik do niniejszego protokołu/.

ad 3. Plenum jednogłośnie powołało Komisję Uchwał i Wniosków w składzie:

1. Maria Marciniak

2. Zbigniew Karolewski

3. Tadeusz Kochman

ad 4. Dyskusja

Tow. Chojnacki Wacław zabierając głos w dyskusji zwrócił uwagę na trudną sytuację mieszkaniową w Opatówku. Wystąpił z zapytaniem w jakim terminie zostaną rozdzielone działki budowlane przy ul. Kościuszki, wskazując jednocześnie, że rozdział tych działek spowodowałby rozwój budownictwa indywidualnego.

Tow. Adamkiewicz Jan poruszył problem postępu prac przy budowie Ośrodka Zdrowia. Prosił o wyjaśnienie i zapoznanie członków Plenum z powyższym jak również z rozdziałem mieszkań w nowobudowanym Ośrodku Zdrowia.

Pełniący obowiązki Naczelnika Gminy, Sekretarz Urzędu Gminy tow. Józef Pasik udzielił odpowiedzi na nurtujące, zgłoszone problemy, stwierdzając, że przy maksymalnym wysiłku Ośrodek Zdrowia będzie oddany do użytku w roku bieżącym. Szerzej omówił problemy wynikające z rozdziału mieszkań w budynku Ośrodka Zdrowia wskazując na niezgodności powstałe między władzami gminy a dyrekcją ZOZ /Dyrektorem Pszczołą/. (ZOZ-Zakład Opieki Zdrowotnej)

Towarzysz I Sekretarz reasumując powyższe apelował, aby władze administracyjne /inwestor/ uczyniły wszystko, aby budynek Ośrodka Zdrowia został oddany do użytku w III kwartale br.

ad 5. Referat podsumowujący rok kształcenia ideologicznego 1984/85 wygłosił Sekretarz Propagandy tow. Ryszard Czajkowski /referat stanowi załącznik do niniejszego protokołu/.

Po wygłoszeniu referatu I Sekretarz KG wraz z Kierownikiem ROPP przystąpili do wręczenia wyróżnień wykładowcom szkolenia partyjnego oraz Podstawowym Organizacjom Partyjnym, które osiągnęły wysoki poziom szkolenia.

Dyplomami uznania zostały wyróżnione 2 POP:

• POP przy Gminnej Spółdzielni „SCH”

• POP przy Zespole Szkół Rolniczych

Również dyplom uznania otrzymał tow. Bączkiewicz Bronisław z POP Opatówek Terenowa.

Nagrody książkowe otrzymali:

• tow. Zbigniew Karolewski z POP przy GS „SCH”

• tow. Zdzisław Kłos z POP przy KSPRA (Kaliska Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Artystycznego)

• tow. Skotowska Maria z POP przy Cieni II

• tow. Włodzimierz Toba z POP przy JPM.

ad 6. Dyskusja

Podziękowanie w imieniu KW PZPR wykładowcom, lektorom, organizatorom szkolenia złożył Kierownik ROPP tow. Ryszard Kaczmarek. Zabierając głos w dyskusji ustosunkował się do tematyki plenarnego posiedzenia, wskazał na brak w referacie i dyskusji problemu działalności i współpracy z administracją samorządów wiejskich.

Tow. I Sekretarz podziękował za wystąpienie tow. Ryszardowi Kaczmarkowi, następnie zapoznał zebranych z wykładem politycznym do wyborów do Sejmu PRL.

ad 7. Komisja Uchwał i Wniosków przedstawiła projekt uchwały /stanowi załącznik do protokołu/. Uchwała została przyjęta jednogłośnie.

Po wyczerpaniu porządku obrad I Sekretarz KG PZPR ogłosił zakończenie obrad.

Podpisali:
Protokółowała: [podpis nieczytelny]
I Sekretarz KG PZPR Opatówek – Andrzej Michalski

Listę obecności podpisali:

Członkowie Plenum KG PZPR w Opatówku

Leszek Aleksandrzak, Henryk Brodziak, Wacław Chojnacki, Jarosław Cieślak, Ryszard Czajkowski, Czesław Drożdż, Andrzej Karski, Jan Kowalkiewicz, Bolesław Macke, Józef Mańka, Maria Marciniak, Bolesław Michalak, Andrzej Michalski, Jan Pogorzelec, Jan Rajch, Zdzisław Rutowicz, Jadwiga Świerek, Zygmunt Szychta, Krystyna Tomczak.

Gminna Komisja Rewizyjna: Jan Adamkiewicz, Władysław Bieniaszek, Marian Jakóbczak, Zbigniew Kostowski, Stanisław Michalak, Roman Wardęcki, Genowefa Zimna.

I sekretarze POP

Leszek Aleksandrzak, Tadeusz Bieniaszek, Ryszard Czajkowski, Jan Fibingier, Stanisław Gołębiowski, Eugeniusz Gruszka, Andrzej Karski, Zofia Konkel, Zbigniew Kostowski, Jadwiga Lajtlich, Bolesław Macke, Józef Mańka, Stanisław Mielczarek, Bolesław Michalak, Jan Pogorzelec, Czesław Smajdziński, Lucjan Sowa, Wiesława Sztandera, Krystyna Tomczak, Jerzy Tylczyński, Wacław Chojnacki.

Wykładowcy szkolenia partyjnego

Bronisław Bączkiewicz, Ryszard Czajkowski, Czesław Drożdż, Tadeusz Gwizd, Janina Karamucka, Zbigniew Karolewski, Tadeusz Kochman, Zdzisław Kłos, Andrzej Michalski, Bolesław Michalak, Halina Pływaczyk, Jan Skotowski, Maria Skotowska, Zygmunt Szychta, Włodzimierz Toba, Zdzisław Rutowicz, Władysław Warpechowski, Marian Zadka.

Komentarz historyczny:

Protokół z plenarnego posiedzenia Komitetu Gminnego PZPR w Opatówku z 20 czerwca 1985 roku jest cennym świadectwem codziennego funkcjonowania struktur partyjnych w terenie w schyłkowym okresie PRL. Na pozór to zwykły dokument biurokratyczny – spisany suchym, urzędowym językiem, porządkujący wystąpienia i uchwały. W istocie jednak ukazuje mechanizmy władzy, rytuały polityczne i rozdźwięk między propagandą a realnymi problemami mieszkańców.

Fasada demokracji

Obrady otworzył I sekretarz Andrzej Michalski. Zgodnie z rytuałem stwierdzono prawomocność posiedzenia, a następnie przystąpiono do realizacji starannie zaplanowanego porządku obrad. Wszystko odbywało się według scenariusza znanego z tysięcy podobnych zebrań w całej Polsce: referat o „realizacji programu wyborczego”, powołanie komisji uchwał i wniosków, dyskusja oraz podsumowanie roku szkolenia ideologicznego. Uchwały przyjmowano jednogłośnie – jak zawsze. Ten schemat ukazuje fasadowość życia politycznego w PRL: partia odgrywała teatr „demokracji”, choć w rzeczywistości wszystkie decyzje były z góry przesądzone.

Problemy codzienności

Najciekawsze fragmenty protokołu dotyczą dyskusji, w której pojawiają się głosy dotyczące trudnej sytuacji mieszkaniowej w Opatówku. Towarzysz Wacław Chojnacki pytał o terminy podziału działek budowlanych przy ulicy Kościuszki, widząc w tym szansę na rozwój budownictwa indywidualnego. Z kolei Jan Adamkiewicz domagał się wyjaśnień w sprawie opóźnień przy budowie Ośrodka Zdrowia oraz rozdziału mieszkań w jego budynku. Odpowiedzi sekretarza gminy Józefa Pasika były typowe dla ówczesnej administracji: ogólnikowe, pełne obietnic i usprawiedliwień, w których powtarzało się stwierdzenie, że „przy maksymalnym wysiłku” inwestycja zostanie oddana do użytku jeszcze w tym roku.

To zestawienie pokazuje istotę życia w PRL: z jednej strony realne potrzeby mieszkańców – mieszkania, dostęp do opieki zdrowotnej – z drugiej zaś aparat partyjny, który zamiast skutecznych działań serwował uspokajające deklaracje.

Indoktrynacja i nagrody

Znaczną część obrad zajmowało podsumowanie roku kształcenia ideologicznego 1984/85. Sekretarz propagandy Ryszard Czajkowski wygłosił referat, po którym nastąpiło uroczyste wręczenie dyplomów i nagród książkowych dla wyróżniających się aktywistów. Organizacje partyjne przy Gminnej Spółdzielni i Zespole Szkół Rolniczych otrzymały dyplomy uznania, a indywidualni działacze – nagrody książkowe. Był to rytuał mający podtrzymać morale aparatu i wzmocnić wizerunek partii jako „opiekuna” swoich lojalnych członków. W rzeczywistości indoktrynacja coraz bardziej rozmijała się z nastrojami społecznymi, a nagrody tego typu traciły wartość symboliczną.

Propaganda wyborcza

Na zakończenie obrad I sekretarz przedstawił zebranym „wykład polityczny” w związku ze zbliżającymi się wyborami do Sejmu PRL. Była to standardowa praktyka – przypomnienie aktywistom o ich obowiązku propagowania udziału w głosowaniu i kreowania wyborów jako „święta demokracji socjalistycznej”. Tymczasem każdy obywatel wiedział, że wyniki były z góry ustalone, a wybory stanowiły jedynie rytuał legitymizujący władzę.

Rytuał władzy w małej skali

Dokument z Opatówka nie różni się zasadniczo od setek innych protokołów z całej Polski, ale właśnie w tym tkwi jego znaczenie. Pokazuje, jak partia działała na poziomie gminy: jak starannie pilnowano procedur, jak celebrowano szkolenia ideologiczne i jak marginalizowano realne potrzeby mieszkańców. To obraz późnego PRL – systemu, w którym władza trwała dzięki rytuałowi, propagandzie i pozorom, a społeczeństwo coraz wyraźniej odczuwało rosnący dystans między oficjalną narracją a codziennym doświadczeniem.

Źródło: Protokoły posiedzeń plenarnych KG z rejonu kaliskiego (Opatówek, Stawiszyn, Żelazków)
Sygnatura 11/858/0/-/11
Daty1985 - 1985
Archiwum Państwowe w Kaliszu
Zespół Rejonowy Ośrodek Pracy Partyjnej w Kaliszu

PROTOKÓŁ

z plenarnego posiedzenia Komitetu Gminnego PZPR 

w Opatówku odbytego w dniu 1985-06-20

Źródło: Protokoły posiedzeń plenarnych KG

 z rejonu kaliskiego (Opatówek, Stawiszyn, Żelazków)

Sygnatura 11/858/0/-/11;APK.

PROTOKÓŁ

z plenarnego posiedzenia Komitetu Gminnego PZPR 

w Opatówku odbytego w dniu 1985-06-20

Źródło: Protokoły posiedzeń plenarnych KG

 z rejonu kaliskiego (Opatówek, Stawiszyn, Żelazków)

Sygnatura 11/858/0/-/11;APK.

PROTOKÓŁ

z plenarnego posiedzenia Komitetu Gminnego PZPR 

w Opatówku odbytego w dniu 1985-06-20

Źródło: Protokoły posiedzeń plenarnych KG

 z rejonu kaliskiego (Opatówek, Stawiszyn, Żelazków)

Sygnatura 11/858/0/-/11;APK.

autor: Dominika Pawlikowska